Izvo Zvaunogona Kuita Zvaunogona Kuzvidzivirira Kuzvidzivirira kweCyber
Nzira dzisina kufanira dzinoda kutanga kuterera, nokuti masangano maduku uye mabhizinesi anowanzotarisirwa nevapanduki ve-cyber, nekuda kwekushayikwa kwe tech savvy uye zvakanakisisa zvekuchengetedza kwekuchengetedza kwekuchengetedzwa kwekombiyuta.
Zvikonzero zvekusakundikana kunofunganya pamusoro pekuchengetedzwa kwakawanda:
Mawebhusayithi asingabatsiri mazano anogumira mu .org inowanzotorwa nevanokuvadza nokuti mawebhusayithi anogumira ku .org anonyanya kuiswa neGoogle. Izvozvo zvinoreva kuti ivo vanowanzotarisa kumangwanani mitsva yekutsvaga inoita kuti vaonekwe.
Masangano asingabatsiri anobata zvinhu zvakawanda zvezuva nezuva. Mutevedzeri marekodhi, ruzivo rwevhangeri, mairi evanonyadzisira, uye mazana ezvimwe zvekutengesa zvinopfuura nepasangano redu.
Kune rumwe rutivi runonyanya kuvimba nevanopa kuvimba uye kuvimba, kukanganisa kwekuchengeteka kunogona kuuraya, kunyanya kumasangano mashoma.
Ndezvipi zvakakosha zvinofanira kunge zvisina maturo muhupenyu hwekukuvara kwekukurumidza nekuchengetedzwa kwekuchengetedzwa? Tingava sei nechokwadi chekuti data yedu yakajeka yakachengeteka, uye tingamutsa sei kutya kwevanopa sezvo vazhinji vanowedzera kukanganisa kunowedzera?
Heano mazano masere ekuti mararamiro ako angasapindura sei kunekuchengetedzwa kwekuchengetedzwa kwekutya muNyika Idzva.
1. Itai kuti zvive zvakakosha.
Mukubvunzurudzwa neTatu Sector Sezvazvino, Cyber Security Expert Chris Dufour akakurudzira kuita kuti kuchengetedza kwekuita zvive chinhu chinonyanya kukosha kumasangano ese, kufanana nekuita mubhadharo.
Dufour akanyevera kuti asagumburwa nenyenganyenga yakawanda - "Ndiani angada kutyisidzira US?" Kana iwe uri sangano duku, iwe unogona kuva chinangwa chinoda kupfuura kambani huru.
Iwe hauzombozivi kuti ndiani angave ane "chinangwa chakanaka" paIndaneti - nguva dzose zviri nani kuva akachengetedzeka kupfuura kupedzisa peji rekutanga repepanhau rekuno kana yepasi.
2. Kuvandudza makombiyuta uye software.
Nzira dzakawanda dzisina ruzivo dzandinoziva ndichiri kushandisa Windows XP, kunyange zvazvo inopfuura makore gumi. Waiziva here kuti Microsoft yakasiya zvachose kutsigira uye kutumira zvidziviriro zvekuchengetedza uye zvinyorwa zveWindows XP?
Izvozvo zvinoreva kuti makombiyuta anoshanda purogiramu yakabuda kare iye zvino anowanzoshungurudzwa ne-cyber kurwisa uye vanosemesa - uye avo vanopara mhosva vanozviziva.
Ini nemwoyo wose ndinobvumirana nemashoko eMicrosoft 2016 pamusoro pehurukuro:
"Mumakore gumi apfuura, iwe wakatora foni itsva, zvichida terevhizheni itsva, uye zvichida kunyange motokari itsva. Zvimwe inguva yePC itsva zvakare, kuitira kuti iwe unogona kuve nechokwadi chekuti iwe unofunga nezvekuyeuka nekuchengetedza, nekukurumidza kushandiswa kukurumidza, uye kuratidzwa kwepamusoro-soro (vamwe vanobva vauya nekubata). Uye ivo vashoma kudhura kupfuura iwe ungafunga. "
Iyo yakakura yako yekushandura system, makombiyuta ako uye network yako, inonyanya kuve yakanganisa kudarika kwepasitori - yakajeka seyoyo.
Kwete bhajeti yemakombiyuta matsva? TechSoup isingabatsiri inounganidza uye inoparadzira zvipo zvekambanikiti kune zvisiri zvikwereti, uye dzinopa zvakawanda zvemaofirati nemiti yezvinhu zvekushandisa pakutsvaira kwakaderera. CCB Technology inopawo makombiyuta uye teknolojia kune zvisingabatsiri pane mari shoma.
3. Dzidzira uye udza vashandi uye vanozvipira.
Iwe unogona kufunga kuti vashandi vako nevanozvipira vanonzwisisa mazwi akaita sepfumo-phishing uye kuti sei kuona hutano husina kunaka muma email uye webhupu dzepadhutu. Usambofungidzira!
Wana maitiro ekudzidzira maitiro ekudzivirirwa kurwisana nemavhairusi, malware, spyware nezvimwe zvinhu zvinogona kuwedzerwa nyore nyore kumakombiyuta asina purogiramu nechokungoita bhodhi.
Iva nechokwadi kuti munhu wose anokwanisa kuwana makombiyuta ehurumende ari pajiji imwechete uye echenjerera kune marudzi aya okutyisidzira.
Ita mazano akaoma pane izvo vashandi vanogona kuitsvaga kubva paInternet uye vane zvipingamupinyi pakudhinda zvishandiso zvitsva pasina kubviswa kweI IT munhu kana mutariri.
Nenzira yakanaka, kune masangano akadai saKybrary anodzidzisa vanhu nezvekuchengetedzwa kwenyika.
4. Funga nezvepaswedi.
Usava nemashoko akafanana evanhu vose network network uye webhusaiti iwe unopinda! Shandura zvishoma uye iva nechokwadi chekuti uchengete ruzivo urwu munzvimbo yakachengeteka. Ndinoda Dashlane semutungamiri wephasiwedi - iwe unongofanira kubata nechomwe chigamba uye ugoisa mamwe mauniti ako ose muitiro yavo.
Chii chinogadzira password huru? Maererano naTony Bradley, pane nzira nhanhatu dzokuvaka purogiramu yakachengeteka.
Zvinosanganisira kusanganisa maitiro evanhu vamunoshandisa (nhamba, tsamba, zviratidzo) uye kwete kushandisa mazwi aungawana mune duramanzwi.
5. Ipai mari inoshandiswa mukurumbira usina unhu.
Iwe uchiri kutumira mapepa okubatanidza mapepa kuburikidza neAptlook nokuda kwemashoko enyu e-mail? Nzvimbo yako yekodhidhi yakachengetwa mune Excel Spreadsheet pane desktop yako here?
Inguva yekuita zviri nani. Shandisa imeyiri mupiki seKunyanya Kukurukurirana kana MailChimp kutumira email blasts uye fundraising chikumbiro. Tsvaga kutenga CRM system kuchengetedza ruzivo kune vanopa, vanozvipira, vatsigiri nezvimwe zvakadaro.
Kuisa mari muzvigadzirwa zvepamusoro, kuvimba kwekombiyuta maitiro ehurumende yako inhanho yekuchengetedza dambudziko nekugadzirisa zvirongwa zvakanaka zvemakore anouya.
Verenga Mazano 10 eMutungamiri weStar Technology uye maTroSup 25 Mazano Okuongorora (Uye Kunyora) Kubudirira Kwekombiyuta Zvipo Zvitsva (PDF)
6. Shandisa imwe yepamusoro yekubhadhara purogiramu online.
Vazhinji vanopa mari vanoda kupa paIndaneti. Asi vabatsiri havazopi paIndaneti kana nzira yekubhadhara yakaoma uye isina kuchengeteka. Kubva pane zvandakaona paIndaneti, ruzhinji rwehupfumi hunoshandisa PayPal, asi ini ndinopa kupa vanopa vanopa imwe nzira imwechete zvakare. Iwe unogona kufunga nezvemasangano matatu-mapoka anonyanya kugadzirirwa kusina maturo, akadai se Network for Good kana Razoo.
Uyewo, cherechedza kuti vatengesi vangashandisa sei mapeji emapepo ekugadzirisa zvipo zvisiri izvo uchishandisa nhamba dzekadhi rechikwereti. Ona nyaya yedu, Nzira Dzisina Kubatsiridza Dzinogona Sei Kuchengetedza Vanopa Mhuri Nokudzivirira Chikwere Chekunyengera , kuti udzidze zvakawanda nezvekuchengeta rudo rwako nevaridzi vako vakachengeteka.
7. Gara wakadzikama.
Usafunga kuti nekuda kwekutsvaga kwekukurumidza kwekushandiswa kwe-cyber iwe unofanirwa kutyisidzira nekuvhara pasi yese masangano anobatana ne internet. Izvozvo zvingava zvisina kuchenjera kana kushanda.
Kushandisa masikati-based services seGoogle nekuchengetedza maitiro seDropbox ndeimwe yezvinhu zvinoshandiswa zvakanyanya-zvinoshandiswa zvekusina zvinyorwa. Chinokosha ndechekuvimbisa kuti data yakachengetwa mumakore yakachengeteka uye yakavharwa. (Kuti uwane zvakawanda pamusoro pekutsanangurira deta, verenga nyaya ino kubva kuBhuku Rokutanga Isina Kubatsira)
8. Ramba uchiziva.
Nzvimbo dzekuvimbika dzinogara dzichichinja. Iko basa redu sevashandi vasina ruzivo kuti vazive uye vazive nezvekushandurwa uku uye kuti vanozokanganisa sei kusachengetedza kwekuchengetedza kwemashoko edu.
Zvakakosha kuyeuka kuti iyi izera rekusava nehuwandu-kana huchiripo hunoga hunoga. Kuve pachena uye kufambira mberi sezvinobvira kunokosha kuvaka nekuchengetedza kuvimbwa nevatsigiri vako uye pamwe chete nevanhu vemunharaunda.
Julia Campbell weJ Campbell Social Marketing ndiyo inowanzopa chikamu ichi. Ndiye nyanzvi yekutengeserana kwemajitori uye yehupfumi yehutano yehupfumi.